Wat zijn familieopstellingen?

Soms leef je bewust het leven van iemand anders. Je wordt de moeder van je moeder; je draagt een last voor iemand anders in de familie zonder dat je dat weet en zonder dat je dat wilt. De familieopstellingen van de Duitse therapeut Bert Hellinger helpen om inzicht te krijgen in de plek die we in onze familie innemen. Veel persoonlijke problemen, relatieproblemen en levensvragen vinden hun wortels in zogenaamde verstrikkingen in het familiesysteem.

Familieopstellingen is een methode die, zonder veel woorden, ons laat zien welke plek we in ons huidige gezin of onze familie van herkomst innemen. Opstellingen helpen om tot dan toe verborgen of half bewuste verbanden te zien, én wat mogelijke wegen zijn om ons, liefdevol, los te maken uit verstrikkingen.

Opstellingen zijn ook een manier van naar de wereld en het leven kijken: zonder oordeel, zonder dat het een beter is dan het ander. Met name dit aspect wordt door veel deelnemers als prettig en bevrijdend ervaren.

Hoe gaat het?
Opstellingen doe je meestal in een groep. Degene die een thema wil inbrengen nodigt uit de kring van deelnemers mensen uit om zijn of haar familieleden te representeren. Deze representanten hoeven daar niets voor te doen en hebben ook nauwelijks informatie over de familie van de cliënt. De cliënt heeft alleen een paar belangrijke feiten over de familie verteld.

Dan stelt de cliënt, intuïtief, de representanten van haar of zijn familieleden in de ruimte op. Hij legt zijn handen op de schouders van de representant van zijn moeder en brengt haar naar de plek die zijn innerlijk beeld of gevoel aangeeft. Dan doet hij hetzelfde met de andere representanten, en ook met een representant van zichzelf.

Vervolgens gebeurt er iets opmerkelijks en wonderlijks, waar we geen echte verklaring voor hebben: de representanten voelen zich als de werkelijke familieleden ten opzichte van elkaar. Zo ontstaat een meestal herkenbaar beeld van de verhoudingen en loyaliteiten in het familiesysteem. Samen met de begeleider wordt gezocht om compleet te maken, wat nog niet voltooid was of bijeen te brengen, wat gescheiden of verloren was.

Als iemand bijvoorbeeld onbewust een last draagt voor zijn vader, die kameraden in de oorlog heeft verloren waar nooit over gesproken is, dan is het in een opstelling mogelijk om de omgekomen kameraden op te stellen. En wanneer die zien dat de zoon van hun makker, die het wel heeft overleefd, de neiging heeft onbewust de schuld op zich te nemen van hun dood, dan zeggen die kameraden misschien spontaan tegen de zoon van hun makker dat het hen niet helpt als zijn zoon zich schuldig voelt. 'Ons gaat het goed, het was hij of wij. Laat het je goed gaan, al is je vader misschien een beetje mét ons gestorven' Dergelijke zinnen in een opstelling zijn vaak ontroerende eye-openers voor de cliënt. Wanneer het beeld klopt, voelen de representanten en alle andere aanwezigen dat onmiddellijk.

Wat de cliënt er vervolgens mee doet, is uiteraard aan hem of haar. Vaak voelt het als verlichting en een toestemming om het eigen leven vol te nemen. Soms blijft iemand liever trouw aan een dynamiek die al zo lang zo bekend en vertrouwd is. Ook daarover is geen oordeel. Elke deelnemer kiest zelf en houdt zijn of haar waardigheid.

Voor wie?
Opstellingen kunnen verhelderende en bevrijdende inzichten geven voor mensen die worstelen met vragen over relaties met een partner, met ouders, broers of zussen en met kinderen, vragen over hen eigen leven, over patronen die steeds terugkomen, over een diep onverklaarbaar verdriet of het steeds vastlopen in bijvoorbeeld werksituaties.

Vooral voor die vragen, die je al langer bezig houden, waar je misschien al van alles aan hebt proberen te doen, maar op een of andere manier niet heel veel verder mee komt, kunnen opstellingen een uitkomst bieden.want een kenmerk van levensvragen waar een opstelling kan helpen zijn juist die vragen die te maken hebben met het feit dat je deel van een familiesysteem bent en ingebonden bent in een dynamiek. Vaak ligt de wortel van de dynamiek niet bij de cliënt, maar bij iemand anders in het systeem, zoals in het voorbeeld van de omgekomen kameraden hierboven. Daarom heeft voor deze vragen het heel hard werken aan jezelf vaak geen langdurig effect. De wortel ligt ergens anders. Een opstelling helpt om die dyanmiek te zien. En alleen dat al ervaren veel mensen als helend. Je gaat naar huis met een anderlijk innerlijk beeld.

De doorwerking van een opstelling kan soms maanden, soms zelfs jaren duren. Voortdurend vallen er kwartjes, en langzaam wordt het leven anders.

Organisatieopstellingen
Systemisch werk in organisaties - inzicht in de onderstroom
Bedrijfs- of organisatieopstellingen zijn een snelle en intense manier om inzicht te krijgen in de dynamieken van een organisatiesysteem. Opstellingen laten zien wat er in de onderstroom in een bedrijf speelt, hoe de verhoudingen tussen afdelingen zijn of tussen verschillende managementlagen, hoe de verhoudingen tussen bedrijf, producten, klanten en visies liggen en vooral, wat er aan mogelijk nog niet benut potentieel in het systeem aanwezig is.

Een manier van kijken naar bedrijven
Opstellingen, of beter gezegd: de systemische manier van naar organisatiesystemen kijken, is ook een filosofie, waarbij naar het systeem als geheel wordt gekeken, zonder oordeel, zonder iets mooier of lelijker te maken dan het is, en met een blik op de toekomst. Het is een methode van weinig woorden, die de werkelijkheid van de organisatie zoals die toont in de opstelling, neemt zoals die is. De systemische manier van kijken toont ons, ervaringsgewijs, dat er een aantal systemische principes zijn waaronder bedrijven gedijen. Die systemische principes zijn in trefwoorden samen te vatten onder: ten eerste: een ordening waarbij ieder deel van de organisatie zijn of haar goede plek heeft om te kunnen functioneren. Ten tweede: een balans in geven en nemen die tot een gezonde en steeds groeiende uitwisseling leidt. Ten derde: een plek, en daarmee erkenning, voor ieder persoon, concept, oprichter of ander element dat bijdraagt of bijgedragen heeft aan de organisatie in haar bestaan.

Een methode
Hoe een opstelling precies werkt weten we (nog) niet, maar kan het beste ervaren worden. Iemand uit een organisatie met een vraagstuk (bijvoorbeeld: hoe kan ons project beter slagen?) dat hem ter harte gaat verheldert met de begeleider van de opstelling (een hiervoor jarenlang getrainde professional) welke personen, functies, concepten en andere elementen voor zijn vraag relevant zijn. Bijvoorbeeld: de projectleider, de opdrachtgever, de baas van de projectleider, de afnemers en misschien ook het projectdoel. Inhoudelijk wordt er daarbij door de case-inbrenger zo weinig mogelijk over het verloop van het project tot nu toe gezegd.

Vervolgens kiest de case-inbrenger uit de kring van overige deelnemers personen uit die de verschillende elementen van het systeem representeren. Die representanten hoeven daar niets speciaals voor te doen, behalve te weten welk element ze representeren. De representanten weten inhoudelijk dus niets over de organisatie of over het project dat opgesteld gaat worden.

Daarna ontstaat de eigenlijke opstelling: intuïtief plaatst de case-inbrenger de representanten ten opzichte van elkaar in de ruimte. Dan gebeurt er iets opmerkelijks, en tot nu toe onverklaarbaars. Onmiddellijk voelen de opgestelde representanten hoe het veld van relaties, waar ze zich in bevinden, in dit uitgebeelde systeem is. Dit veld van relaties blijkt vrijwel altijd in hoge mate overeen te komen met de werkelijke organisatie-situatie. Beelden en inzichten springen naar voren over verbanden, belemmeringen maar ook mogelijkheden in het organisatiesysteem.

Door posities van representanten te veranderen, ontbrekende of buitengesloten elementen toe te voegen en soms door relaties in de opstelling te benoemen is het mogelijk om te kijken naar goede oplossingen voor de ingebrachte case. Als de opstelling oplossingen laat zien (en dit proces wordt door de begeleider ondersteunt) gaat er in het systeem weer energie stromen en krijgt de case-inbrenger beelden mee van hoe een mogelijke vruchtbare constellatie er uit zou kunnen zien.

Geest uit de fles
Een opstelling geeft vaak onverwachte beelden en inzichten. Opstellingen tonen vaak, zonder woorden, onverbloemd een werkelijkheid die misschien tot dan toe nog niet bewust was of nog achter de horizon lag. Vaak werken de beelden nog lang door. Hoewel de systemische manier van kijken in principe oplossingsgericht is worden soms patstellingen en doodlopende wegen pijnlijk duidelijk. Maar ook daaruit kunnen impulsen voor groei en ontwikkeling en energiek handelen ontstaan.

Nieuw perspectief
De belangstelling voor en de toepassing van bedrijfsopstellingen groeit snel. Opstellingen zijn een goede aanvulling op de ons al bekende methoden en benaderingen van organisatieontwikkeling, De case-inbrenger krijgt nieuwe inzichten over belemmeringen en mogelijkheden in zijn bedrijf of organisatie. Hij houdt daarbij zijn volle autonomie en verantwoordelijkheid en kan te allen tijde datgene doen in de werkelijke organisatie, wat haar of hem passend lijkt.

Ziekte en gezondheid
Sinds een aantal jaren is er enorme belangstelling groeiende om te kijken naar symptomen en ziekten vanuit systemisch perspectief. Hoe houden langdurige symptomen verband met transgenerationele patronen? Hoe volgt iemand, onbewust, het lijden van iemand anders in zijn of haar familiesysteem? Wat is de systemische 'boodschap' in een symptoom?

Een doorbraak in Nederland was de erkenning vanuit de academische medische wereld voor mensen met 'vage klachten'. 'We hebben de kloof tussen de geneeskunde en de psychologie te groot laten worden'. Bij het daarop openen van een kliniek voor mensen met aspecifieke klachten, voelden opeens honderdduizenden Nederlanders zich erkend.

Voor alle duidelijkheid: opstellingen zijn geen behandeling. Daarvoor is de arts of een andere medisch geschoolde specialist. Wel kunnen opstellingen helpen te onderzoeken hoe je je kunt verhouden tot een ziekte of symptoom. Dat helpt de condities voor genezing te versterken, geeft soms zielerust, verbetert de relaties met dierbaren om je heen en geeft soms fysieke verbetering. Dit veld is sterk in ontwikkeling. Wij benaderen dat met alle voorzichtigheid.

Tarief:
Familie- en systeemopstellingen: 75,00 Euro

 

Naar boven